e enjte, 2 gusht 2007

Zbulohen vulat mbretërore të Ahmet Zogut

Pas shumë dekadash, të harruara në fondet etnografike, dalin në dritë vulat e administratës së Zogut dhe pushtimit fashist. Nuk dihet se sa urdhra kanë ligjëruar. Nuk dihet se sa vendime, shkresa, dokumente mbajnë shenjat e tyre. Ka pasur edhe vendime ogurzeza ndër to. Vetëm pak ditë më parë, në arkivat etnografike të Institutit të Kulturës Popullore u gjetën disa vula. Numërohen në disa dhjetëra të tilla. Disa janë të gdhendura, me bisht të lëmuar druri, të tjera kanë përbërje gome. Të lëna në harresë mes objekteve etnografike, këto vula i nënshtrohen studimit e më tej restaurimit për herë të parë. Shefi i Laboratorit të Arkeometrisë së Konservimit, Frederik Stamati, i cili ka marrë përsipër restaurimin e tyre, thotë se rëndësia e këtyre vulave është shumë e madhe, pasi mbartin një histori të tërë. Janë vula të përdorura në administratën e Mbretit Zog dhe shumica gjatë viteve të pushtimit fashist. Këtë e dëshmojnë edhe datat e gdhendura me kujdes në bishtat e rrumbullakuar, apo nën vulë. Disa mbajnë vitin 1927, 1928, 1929, të tjerat i përkasin viteve 1939-1943. Në disa prej tyre, kryesisht tek ato që i përkasin periudhës së Zogut është gdhendur edhe emri i mjeshtrit që i ka realizuar. Bashkë me vulat ringjallet edhe emri I Mehmet Dajës, i cili krahas vitit, nuk ka harruar të gdhendë edhe emrin e tij të plotë, apo dy inicialet e para. Përveç rëndësisë si objekte të përdorura prej mbretit Zog, apo administratës pushtuese, që i përkasin një periudhe të caktuar historike, 70 apo 80 vjet më parë, këto vula na dëshmojnë edhe për institucionet që funksiononin aso kohe. Janë dëshmi të ekzistencës së ministrive, inspektorateve, zyrave të shtypit, por edhe librarive e klubeve sportive. Kështu në disa prej vulave shkruhet "Oborri Mbretënuer - Inspektorija e Përgjithshme", "Ministria e Punëve të Jashtme", "Kryesia e Këshillit të Naltë", "Kryeministrija- Zyra e Shtypit", "Drejtoria e Përgjithshme e Turizmit", "Libraria Lumo Skëndo", "Sport Klub Herbert Kir",etj. Sipas shefit të laboratorit, Frederik Stamati, këto vula janë unike në llojin e vet. "Jam interesuar edhe pranë Bibliotekës Kombëtare e Arkivit të Shtetit dhe nuk disponojnë vula të tilla në arkivat e tyre dhe mendoj se këto janë të vetmet vula të trashëguara prej periudhës së Mbretit Zog dhe të pushtimit fashist", - thotë Stamati. Sipas tij, këto vula janë të rëndësishme jo thjesht si objekte muzeale dhe dëshmi historike, por do të shërbejnë edhe për identifikimin e shumë dokumenteve që mbajnë këto vula. Për të përcaktuar më saktë datat dhe periudhat që i takojnë. "Mendoj se Arkivave të shtetit do t'iu hyjnë shumë në punë. Përmes tyre mund të provohet edhe vërtetësia e një dokumenti", - thotë Stamati, teksa shton se gjendja e vulave është ende e mirë. Ato mund të deshifrohen, megjithatë për shkak të viteve kanë pësuar dëmtime. Më problematike paraqiten vulat e gomës, të cilat kanë pësuar deformime. Po këto objekte paraqesin edhe vështirësinë më të madhe në restaurim. "Laboratori ynë nuk ka eksperiencë në restaurimin e gomës. Kemi njohuri të pakta në këtë drejtim dhe do na duhet të shfletojmë literaturë dhe të kërkojmë ndihmën e institucioneve homologe, që të mund t'i ruajmë këto objekte", - thotë Stamati, sipas së cilit në këtë rast do të ishte shumë e vlefshme edhe ndihma e Arkivit Qendror të Shtetit, i cili mund të hartonte një projekt për restaurimin e këtyre objekteve. Vulat mbretërore kishin disa dekada që qëndronin në arkivat etnografike, ku mbaheshin vetëm në ruajtje, pa qenë pjesë e koleksionit etnografik. Mendohet që këto vula të jenë dorëzuar në Institutin e Shkencave në vitin 1946 nga Seksioni i Sigurimit të qytetit të Tiranës dhe 10 vjet më vonë kaluan në fondin etnografik të Institutit të Gjuhësisë dhe Historisë. Për vite me radhë ato u lanë në harresë dhe shohin dritën e studimit dhe restaurimit për herë të parë. Zbulohen vulat mbretërore ‘The Simpsons’ larg para tjerëve ‘The Simpsons’lanë shumë pas ‘popcorn’komedinë ‘I Know Pronunce You Chuck and Larry', e cila fitoi 19.44 milionë dollarë, por edhe filmin e katërt për magjistarin e vogël ‘Harry Potter And The Order of Phoenix’, me 17.1 milionë dollarë. “Odiseja e Homer’it u shpagua”, vlerësoi Paul Dergarabedian, kryetar i kompanisë Media By Numbers, që përcjellë suksesin e filmave në kinematë amerikane. Filmi, në të cilin kreu i familjes, Homer Simpson, fillimisht shkakton një katastrofë ekologjike në Springfield, ikë me familje në Alaska, e pastaj kthehet për ta shpëtuar qytetin të cilin qeveria fillimisht e izolon, e më vonë planifikon ta shkatërrojë, fitoi mesatarisht 18,320 dollarë në 3,922 kinema të Amerikës, megjithëse një hapje shumë të mirë pati edhe në 70 shtete tjera. ‘Simpsons The Movie’fillon me komentin e Homer’it “cili budalla do të paguante kinemanë për diçka që mund të shoh falas në televizor”dhe vazhdon me një tempo të furishëm shakash verbale dhe vizuale, që radhiten njëra pas tjetrës deri në fund të filmit. Filmi i animuar, në skenarin e të cilit - nga debutimi në vitin
1989 - punuan 20 të diplomuar në Harvard, dhe për të cilin në ShBA u shkruan shumë punime shkencore dhe doktoratura, shumë suksesshëm kaloi nga ekrani i vogël në të madhin.


(Shkrimi eshte marrë nga e perditshmja Express, me datë 02.08.2007)

Nuk ka komente: